Júist verspreiders van desinformatie onderbouwen dat graag met onderzoek en wetenschappelijke argumenten. Onze nieuwe columnist Adriaan ter Braack (Sjamadriaan) neemt ze voor Skepter onder de loep.
An Inconvenient Study is een onlangs verschenen documentaire, die ook te zien is op bijvoorbeeld het Nederlandse complotkanaal blckbx en ook Maurice de Hond blaft hard op zijn website over de zogenaamd zorgwekkende resultaten. Het gaat over een nogal spraakmakend vaccinatieonderzoek van de Amerikaanse Henry Ford Health-organisatie. Het onderzoek is niet peer reviewed en nergens gepubliceerd, omdat het ook volgens de Henry Ford Health-organisatie zelf weinig soeps is. Een woordvoerder heeft bijvoorbeeld openlijk uitgelegd dat het onderzoek niet is gepubliceerd, omdat het niet aan de wetenschappelijke standaard van zorgvuldigheid voldoet.
Bij een hoorzitting in de VS beweerden senator Ron Johnson en getuige Aaron Siri, die advocaat is van minister van Volksgezondheid RFK Jr. en het anti-vaxbastion Informed Consent Action Network (ICAN), echter iets anders. Namelijk dat het onderzoek nooit is aangeboden bij een tijdschrift, omdat de auteurs dan zogenaamd hun baan zouden verliezen, vanwege de zogenaamd baanbrekende resultaten.
Het is haast alsof ouders met gevaccineerde
kinderen zich verantwoordelijk voelen
Regel één van complotclub: alles wat het complot tegenspreekt is onderdeel van het complot. Dit verklaart de sappige titel, want het onderzoek zelf is helemaal niet zo inconvenient. Daarbij werden gegevens die zijn bijgehouden door Henry Ford Health van 18.468 kinderen, geboren tussen 2000 en 2016, onder de loep genomen. Hiervan hebben 16.511 minstens één vaccinatie gehad en 1.957 geen enkele. Deze twee groepen werden vergeleken op basis van allerlei gezondheidsuitkomsten. Denk aan auto-immuunziektes, autisme, ADHD, maar ook allerlei ontwikkelingsbeperkingen, zoals leer- en gedragsstoornissen. De ronkende kop liet zichzelf schrijven: uit de data zou blijken dat gevaccineerde kinderen gemiddeld 2,5 keer meer kans maken op chronische aandoeningen dan ongevaccineerde kinderen. We lezen: ‘Vaccine exposure in children was associated with increased risk of developing a chronic health disorder.’
Volstrekt onbetrouwbaar
Iemand die zonder enige voorkennis dit leest, zal geheel begrijpelijk denken dat vaccins dan maar beter vermeden kunnen worden. Dat is wat de complotdenkers dan ook doen. Maar die conclusie kun je echter helemaal niet trekken uit de data, vanwege alleen al één gigantisch mankement. Een mankement waarvan iedereen snapt dat het funest is voor de conclusie en die daarom dus hoogstwaarschijnlijk moedwillig wordt weggemoffeld door antivaxers die dit te kwader trouw rondpompen.
Namelijk, dat de gegevens van ongevaccineerde kinderen veel korter zijn bijgehouden. Al na drie jaar doet nog maar een kwart van die kinderen mee met de studie, terwijl bij gevaccineerde kinderen dat punt pas na zes jaar komt. Die doen dus ongeveer twee keer zo lang mee. Ja, dan is de kans aanwezig dat bepaalde aandoeningen zich ontwikkelen en worden gedetecteerd. Als je twee auto’s vergelijkt, waarvan je er eentje een week gebruikt en de andere vijf jaar, is de kans zeer groot dat de laatste auto in die periode eerder schade oploopt of mankementen gaat vertonen. Maar dat ligt niet aan de auto. Een factor waar bij dit soort onderzoeken nooit rekening mee wordt gehouden, is dat gevaccineerde kinderen vaker door hun ouders mee worden gesleept naar de dokter voor reguliere checks. Het is haast alsof ouders die hun kinderen laten vaccineren, zich verantwoordelijk voelen voor de gezondheid van hun kinderen. Ongevaccineerde kinderen zien minder vaak een dokter en worden dus ook minder vaak gediagnosticeerd met eventuele aandoeningen die ze hebben.
Het gaat hier dus om diagnoses die artsen hebben kunnen stellen; de data zeggen niets over een verschil in de daadwerkelijke aandoeningen. Dit heet detection bias en die zagen we daadwerkelijk terug in de gegevens van de Henry Ford Health-organisatie. Gevaccineerde kinderen gingen gemiddeld zeven keer per jaar naar de dokter, ongevaccineerde kinderen tweemaal. De auteurs geven overigens wel aan dat dit inderdaad een beperking is van de studie. Maar het is meer dan slechts een beperking: het maakt de resultaten volstrekt onbetrouwbaar, tenzij je ervoor corrigeert, wat niet is gebeurd.
Dit is een terugkerend thema bij cohortstudies waarbij gevaccineerden worden vergeleken met ongevaccineerden. Het verschil tussen beide is niet enkel en alleen de prik, er spelen allerlei verstorende factoren mee die leiden tot de beslissing om een vaccin te nemen, die ook weer invloed hebben op gedrag en wat niet al. Idealiter zou je een dergelijke vergelijking maken met een gerandomiseerd blind onderzoek, waarbij er dus een groep proefpersonen het vaccin krijgt en een andere groep de placebo, maar dan loop je tegen een ethisch probleem op: dan geef je mensen of zelfs kinderen in een controlegroep het gevaar dat ze ziektes krijgen waartegen ze beschermd zouden zijn met een vaccin.
Kortom, zo inconvenient is deze study dus helemaal niet. Er zijn wat data verzameld die eigenlijk niet zoveel zeggen, tenzij je een leek bent. Of een te kwaadwillige agitator. En sowieso kun je je natuurlijk afvragen wat het zegt als een onderzoek niet peer reviewed in een tijdschrift wordt gepubliceerd, maar wel in een zogenaamd kritische documentaire. Maar als je dat al doet, ben je waarschijnlijk niet de doelgroep.
Adriaan ter Braack is freelance wetenschapsjournalist
Dit artikel stond ook in Skepter 39.1