Hoeveel sektes zijn er?
Nederland kent geen officiële registratie van sektes of dwingende gesloten groeperingen, waardoor precieze aantallen ontbreken. In 2020 meldde EenVandaag dat op basis van gegevens van het toenmalige Meldpunt Sektesignaal werd geschat dat er tussen 84 en 140 sektes actief waren, met naar schatting 8.000 tot 10.000 volgelingen in Nederland. Een oudere inventarisatie van Bureau Beke (2013) ging uit van ongeveer 200 groepen, waarvan bij 84 misstanden bekend waren. NPO Radio 1 sprak in april 2025 van ‘meer dan 90 sektes’.
‘Je leeft in een wereld van angst en gehoorzaamheid’
Opgesloten en afgezonderd: wie in een sekte opgroeit, mag niet ongehoorzaam zijn of vragen stellen. Drie voormalig sekteleden vertellen tijdens een bijeenkomst in Amerongen hoe zij tóch de sektewereld verlieten.
door Gert Jan van ‘t Land – Skepter 39.1 (2026)
De kindertijd van ‘gekke Jantje’
JAN van der Winden groeide op in een streng antroposofische gemeenschap, onder de invloed van een stiefvader en een huisarts die zich had opgeworpen als geestelijk leider. ‘Wie vragen stelde, werd gezien als ziek,’ vertelt Van der Winden.
Als puber kan hij geen genoegen nemen met de wereld waarin hij leeft. Dokter Bakhoven probeert zijn nieuwsgierigheid te sussen door antipsychotica voor te schrijven. Op zijn negentiende stuurt hij hem naar een antroposofische inrichting in België.
Een groot deel van de onvrede ontstaat bij Van der Winden doordat hij het oneens is met hoe zijn moeder, die kanker heeft, wordt behandeld. In plaats van medische zorg krijgt ze een ‘natuurlijke, antroposofische’ therapie met kruiden en maretak. ‘Ze stierf langzaam, omdat men geloofde dat echte geneeskunde zondig was.’
Wanneer Van der Winden uiteindelijk in een regulier ziekenhuis belandt, ontmoet hij voor het eerst iemand die hem niet als patiënt ziet, maar als slachtoffer. Een arts herkent zijn situatie en biedt hem vertrouwen. Dat wordt zijn redding – hij komt vrij uit de instelling waar hij tegen zijn zin werd behandeld. ‘Eén gesprek met iemand van buiten kan in die muur een barst slaan,’ zegt Van der Winden.
Later bouwt Van der Winden een carrière op bij de politie, waar hij zich specialiseert in sektes. Maar hij kan zijn verleden moeilijk kwijtraken. Hij wordt verliefd op iemand ‘van zijn oude sekte’ en via die relatie raakt hij betrokken bij een antroposofisch burn-outcentrum in Driebergen, dat volgens hem sektarische trekken vertoont. Zijn kinderen gaan naar de Vrije School, ook antroposofisch.
Wanneer Van der Winden misstanden meldt over de antroposofische beweging, ontvangt zijn werkgever, de politie, een brief waarin de schooldirectie hem een mogelijke bedreiging voor de veiligheid van de school noemt. ‘Het mechanisme is altijd hetzelfde,’ zegt hij. ‘Wie het systeem doorziet, wordt het probleem.’ Tegenwoordig coacht hij samen met zijn vrouw mensen die nog vastzitten in sektes. ‘Ze hebben geen oordeel nodig, maar iemand die luistert; een engel in plaats van een hulpverlener met een formulier.’
Israel van Dorsten: de jongen uit Ruinerwold
DE meeste bezoekers kennen Israel van Dorsten als één van ‘de kinderen van Ruinerwold’. Zijn vader, ooit lid van de Moonsekte, raakte ervan overtuigd dat hij zelf door God was uitverkoren. Na zijn breuk met deze Verenigingskerk bouwt de vader zijn eigen universum, met eigen regels en rituelen; hij spreekt met honderden geesten. Van Dorsten en zijn vijf broers en zussen leefden volkomen geïsoleerd, eerst op een industrieterrein en later op de boerderij bij Ruinerwold.
Er was geen school, geen contact met de buitenwereld, geen medische zorg. ‘We geloofden dat de wereld was vergaan, dat wij de laatsten waren’, zegt Van Dorsten. Zijn moeder overleed al in 2004 aan darmkanker. Hulp zoeken was een zonde.
De controle door de vader was totaal. Hij strafte Van Dorsten en de andere kinderen door ze buiten te laten slapen en gaf ze soms meerdere dagen geen hap te eten. Zelfs gedachten konden zondig zijn, leerde hij.
Toen zijn vader een hersenbloeding kreeg, kwam er langzaam ruimte voor twijfel. ‘Ik begon stiekem radio te luisteren. Dat was mijn eerste contact met de echte wereld.’ Hij was toen 25 jaar. Daarna volgde meer: hij regelde een netwerkkabel en een smartphone; die bestelt hij samen met een duur medisch apparaat uit China dat zijn vader per se wil laten bezorgen. Van Dorstens vlucht in 2019 – over een schutting, midden in de nacht – betekende het begin van een nieuw leven. Na meerdere nachten een café in Ruinerwold te bezoeken, komt het tot een confrontatie met zijn vader. Daarna vlucht hij en vindt hij hulp.
Nu studeert Van Dorsten sociologie en zet hij zich in voor betere hulp aan mensen die uit sektes willen stappen. ‘Je kunt dat niet alleen,’ zegt hij. ‘Er is altijd iemand buiten nodig die blijft luisteren, ook als je verward of boos bent.’
Joel Crosby en de pinksterkerk ‘De Deur’
JOEL Crosby groeide op in De Deur, een Nederlandse tak van de internationale pinksterbeweging Christian Fellowship Ministries. Zijn jeugd stond volledig in dienst van de kerk: kinderkerk, zanggroep, straatevangelisatie, diensten op dinsdag, donderdag, zaterdag en zondag. ‘We waren continu bezig met het geloof. De kerk was ons leven.’
Twijfel was gevaarlijk. De pastor (op z’n Amerikaans uitgesproken) bepaalde met wie je omging, met wie en zelfs wanneer je mocht trouwen, of je een studie mocht volgen. Wie kritiek had, werd ‘onder discipline’ gezet of uitgestoten.
‘Toen mijn vader kritiek kreeg, zei de pastor dat hij een rebel was en dat ik beter een andere geestelijke vader kon zoeken.’ De breuk kwam toen vrouwen misbruik door de pastor meldden. Crosby koos hun kant. De kerk ontkende, en hij werd buitengesloten. ‘Wie de waarheid sprak, werd zwartgemaakt of voor gek verklaard.’
Hij verliet de gemeenschap met zijn partner en verloor bijna al zijn vrienden. Crosby schreef later het boek Achter gesloten deuren en richtte de stichting ‘De Deur uit’ op, die ex-leden ondersteunt. ‘De kerk noemde me een rebel,’ zegt hij. ‘Dat woord draag ik nu met trots. Elke overtuiging heeft een rebel nodig.’
De hulpstichting is nodig, vindt Crosby, omdat de reguliere hulp voor sekteslachtoffers vaak tekortschiet. Hulpverleners en instanties zien exleden soms als probleemgevallen: boos, verward, overdreven gelovig, en afwijkend. Ze gaan daarom soms de reguliere psychiatriezorg in. Maar het is ook nodig om met iemand te praten over wat er in de sekte is gebeurd en wat dat betekent, vindt Crosby, samen met Van Dorsten en Van der Winden. Ze hopen dat daar verandering in komt.
Hulp voor sekteslachtoffers niet vanzelfsprekend
Misstanden in gesloten groeperingen worden aangepakt via bestaande wetgeving, zoals het strafrecht (dwang, mishandeling, uitbuiting), de Wet BIG en de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg. Speciale zorg is er niet zomaar.
Een tijdlang bestond er wel het Meldpunt Sektesignaal, dat vanaf 2013 beschikbaar was als laagdrempelig meldpunt voor slachtoffers en hun naasten. Per 1 januari 2020 stopte de financiering en sloot het meldpunt, volgens onderzoeksprogramma Pointer juist in een periode waarin het aantal meldingen toenam.
Sinds 1 juli 2025 is het Hulppunt Onder Controle (HOC) bij Expertisecentrum Fier beschikbaar. Het Hulppunt biedt een digitale omgeving met chat, informatie en advies voor slachtoffers en naasten en, indien gewenst, contact met politie of hulpverlening. Daarnaast ontwikkelt Fier een landelijke kennisfunctie over onveiligheid en dwingende controle in (gesloten) groeperingen. De pilot wordt in de zomer van 2026 geëvalueerd. In een bericht van november 2025 meldt Fier dat 118 unieke chats en 193 gesprekken via het hulppunt hebben plaatsgevonden in de eerste drie maanden na de start van het Hulppunt Onder Controle.
De lezing ‘Uit de sekte’ vond plaats op 6 november 2025 in Amerongen en werd georganiseerd door training- en adviesbureau Vrijhartig, waarin Jan van der Winden, Israel van Dorsten en Joel Crosby actief zijn.
